Төньяк ярымшарда 2026 елгы җитештерү күләмнәре һәм бәяләре буенча сөйләшүләр әле дә дәвам итә, ә Көньяк ярымшарда уңыш җыю тәмамланып килә. Бөтендөнья помидор эшкәртү советының (WPTC) соңгы бәяләүләре буенча, глобаль эшкәртү помидоры җитештерүе 40 миллион тоннадан кимрәк булачак дип көтелә, хәзерге вакытта ул 39,8 миллион тонна дип бәяләнә. Бу 2025 елгы 40,3 миллион тонна җитештерү күләменнән бераз кимүне күрсәтә, һәм 2023 (44,4 миллион тонна) һәм 2024 (45,9 миллион тонна) елларда теркәлгән артык күләмнәрдән шактый түбән.
AMITOM әгъза илләре
Болгария
Энергия һәм ашлама бәяләренең артуы (+40%) һәм иң зур Балкан корылмасында планлаштырылган ремонт эшләре аркасында, 2026 елда эшкәртү күләме 50% ка кими һәм 20 000 метрик тоннага кадәр җитәчәк дип көтелә. Хәзерге һава торышы бераз дымлы, ләкин апрель ахырында башланырга тиешле чәчүгә тәэсир итмәячәк.
Мисыр
Фараз үзгәрешсез кала, ул 800 мең метрик тонна тәшкил итә.
Франция
Бәя һәм җитештерү турында сөйләшүләр дәвам иткәнлектән, билгесезлек дәвам итә. Җитештерү күләме 150 000 метрик тоннага кадәр кимүе көтелә, бу гадәти мәйданнарның кимүе белән бергә булырга мөмкин, ә органик мәйданнарның артуы көтелә. Гомуми чәчү мәйданы 2000 гектардан да кимрәк булачак.
Кышкы яңгырлар басуларны дымлы һәм шартларны уңайсыз итте. Башта бу атнада башланырга тиеш булган күченү эшләре, хәзерге җилле һәм салкын һава торышы аркасында, киләсе атнага кадәр кичектерелергә мөмкин.
Греция
Һава торышы уңай, һәм басуларга әзерлек эшләре башкарылган. Бу атнада көньяк төбәкләрдә чәчү эшләре башланды, ә киләсе атнада үзәк районнарда башланачак. Төп борчылу - хөкүмәтнең бераз ярдәменә карамастан, энергия һәм ашлама бәяләренә сугышның йогынтысы. Фаразлар 450,000 метрик тонна тәшкил итә.
Бәяләр игълан ителде, уртача якынча 115 евро/тонна (заводка китерелә), кайбер үзгәрешләр белән.
Венгрия
Хәзерге фараз буенча, якынча 70 000 метрик тонна. Питомникларда чәчү узган атнада башланды.
Иран
Югары билгесезлек саклана, һәм аралашу авыр. Иран помидор һәм помидор продуктлары экспортын вакытлыча тыйды. Мәгълүмат барлыкка килү белән өстәмә яңартулар биреләчәк.
Италия
Италиянең төньягында су белән тәэмин итү җитәрлек (кыш дымлы), һәм туфрак әзерләү яхшы хәлдә. Фараз февраль аенда бастырылган дәрәҗәдә кала (3 миллион метрик тонна).
Эшкәртүчеләр һәм үстерүчеләр берләшмәләре арасында җитештерү күләме һәм икътисади шартлар турында сөйләшүләр энергия чыгымнарының тотрыксызлыгы аркасында берничә тоткарлык һәм кыенлыклар белән очрашты, бу авыл хуҗалыгы эшчәнлеге өчен ягулыкка гына түгел, ә азот ашламаларын да кертеп, чыгымнарга да тәэсир итә. Сөйләшүләр, ниһаять, 27 мартта, җомга көнне тәмамланды, анда уртача кыр китерү бәясе тоннасына 137 евро тәшкил итте, шул исәптән соң китерү өчен түләүләр һәм хезмәт күрсәтү өчен түләүләр дә кертелде.
Италиянең үзәк һәм көньягындагы шартлар узган ел белән чагыштырганда яхшырак, күп районнарда су белән тәэмин итү җитәрлек. Ләкин, Оккито дамбасы яхшыртылса да, су җитмәү проблемасын тулысынча хәл итми.
Гадәттәгечә, үзәк/көньяк төбәкләрдәге эшкәртүчеләр һәм үстерүчеләр берләшмәләре үз сөйләшүләрен башлар алдыннан төньяк бәяләрнең төгәлләнүен көтәчәк.
Ормуз бугазы белән бәйле халыкара киеренкелек дизель ягулыгы һәм ашлама бәяләре турында җитди борчылулар тудырды, бу сөйләшүләр өчен каршылыклар тудырды.
Үзәк/көньяк Италия өчен фараз 2,8 миллион метрик тоннага кадәр үзгәртелде, бу исә гомум ил күләмендә көтелгән җитештерүне 5,8 миллион метрик тоннага җиткерә.
Португалия
Португалия күпсанлы давыллардан зыян күрде, помидор үстерелә торган районнарда киң таралган су басулары булды. Тагус елгасы буендагы кайбер кыр чикләре зыян күрде, бу исә җирләрнең су басуына китерде. Хәзерге уңай язгы һава торышы су баскан калган районнарны коры тотарга ярдәм итә. Күчереп утырту эшләре 6 апрельдә башланырга тиеш.
Шуңа күрә 1,3 миллион метрик тонна дигән фараз сакланып кала. Мезгилле бәяләр массакүләм мәгълүмат чараларында якынча 106–107 евро/тонна дип хәбәр ителә (кырда китерү).
Сербия
Бүгенге көнгә шартлар уңай. Әгәр уңыш узган сезондагы гектардан якынча 90 тонна дәрәҗәсенә җитсә, эшкәртү күләме 57 000 тонна булыр дип көтелә.
Испания
Андалусия һәм Экстремадурада кышкы яңгырның күп булуы сусаклагычларны тултты, бу киләсе дүрт ел өчен яхшы су белән тәэмин итүне тәэмин итте. Хәзерге вакытта һава торышы уңай; Андалусиядә чәчү узган атнада башланды һәм киләсе атнада Экстремадурада башланачак.
Бәяләр якынча тоннасына 107 евро (кырга китерү) яки тоннасына 115 евро (заводка китерү) күләмендә килешенде. Ләкин кайбер фермерлар энергия һәм ашлама бәяләренең артуы сәбәпле, хәзер югарырак бәяләрне сорыйлар. Фараз 2,75 миллион метрик тоннага кадәр күтәрелде.
Тунис
Сезон өчен эшкәртү фаразы әлегә юк. Бары тик планлаштырылган чәчү мәйданы гына бар, ул якынча 15,300 гектар дип исәпләнә.
Төркия
Җыелган мәгълүматларга нигезләнеп, көньякта чәчү мәйданнары бераз кимергә мөмкин, ә Бурса төбәгендә тотрыклы булып калырга яки бераз артырга мөмкин. Узган атнада һава торышы дымлы иде, киләсе атнада яңгыр күбрәк көтелә, шуңа күрә чәчү гадәттәгедән бераз соңрак булачак.
Продукция запаслары (нигездә, консервланган томат пастасы) саклана, ә экспорт тискәре валюта курслары аркасында кимегән. Җитештерү 2,4-2,5 миллион метрик тонна арасында көтелә.
Бәяләр турында ачык мәгълүмат юк, ләкин контракт бәяләре тоннасына якынча 525 триада (заводка китерелгән), бу 100 еврога тиң. Фермерлар чыгымнар арту сәбәпле югарырак бәя таләп итәләр; югыйсә, алар ашламалар куллануны киметергә мөмкин, бу исә уңышка тәэсир итәр иде.
Украина
Басулар әзерләнгән, питомникларда чәчү график буенча башланган, һәм апрель ахырына күчереп утырту планлаштырыла. Ашламалар җитәрлек, ләкин бәяләр акылга сыймаслык дип санала, һәм энергия бәяләре дә артты. Фараз май аенда чынбарлыктагы кыр шартларына нигезләнеп түбәнәюгә китерергә мөмкин. Алдынгы позицияләр бер ел элеккегедән үзгәрешсез кала.
Төньяк ярымшарның башка илләре
Калифорния
Иртә чәчү культураларын чәчү февраль аенда идеаль һава торышы шартларында башланды. Март аенда температура нормадан югарырак булды, бу инде чәчелгән басуларда үсемлекләр үсешенә ярдәм итте. Температураның җылынуы кайбер утырту эшләрендә кыска вакытка тукталышларга китерде, ләкин хәзерге вакытта зур проблемалар көтелми.
Быел яңгыр күләме кыш башында көтелгәннән түбәнрәк, бу штатның кайбер өлешләрендә су бүлеп бирүне киметәчәк. Чәчү мәйданнары бу сезонда кимегәнлектән, су бүлеп бирүнең кимүе хәзерге кампания өчен чынбарлыкта чәчү мәйданнарына тәэсир итмәячәк.
Бәя турында сөйләшүләр әле дә дәвам итә.
Канада
2026 елга башлангыч контрактлар буенча ниятләр - 586,000 кыска тонна (якынча 532,000 метрик тонна). Соңгы берничә атнада гадәти иртә язгы һава торышы хөкем сөрде, шул исәптән җылы һәм салкын чорлар алмашынып торды, болытлы күк йөзе, вакытлыча яңгыр, вакытлыча дымлы кар яву һәм берничә төн нульдән түбән температура белән. Утырту эшләре май башыннан уртасына кадәр башланырга тиеш.
Кытай
Март ахырына помидор эшкәртү өчен чәчелгән мәйдан якынча 50 670 гектар тәшкил итә. Җитештерү күләме 5,92 миллион тонна дип фаразлана. Бу үзгәреш, нигездә, фермерларның базар фаразларына карата сакчыл карашлары һәм утыртуга карата кызыксынуның кимүе белән бәйле.
Япония
Утырту эшләре март ахырыннан башлап этаплап башланачак, Токай төбәгеннән башлап. Фараз үзгәрешсез: 400 гектар мәйданда чәчелгән, эшкәртү күләме 24 000 тонна булыр дип көтелә.
Көньяк ярымшар илләре
Аргентина
Аргентинада 2026 елгы помидор эшкәртү кампаниясе барышында чәчелгән мәйданның якынча 75% ы җыеп алынган, бу уңыш җыюның 13 нче атнасына керде. Чәчү мәйданы 5120 гектар дип исәпләнә. Нормаль уңыш шартларында (күпьеллык уртача күрсәткечләргә туры китереп), гомуми җитештерү якынча 425 000 метрик тоннага җитәчәк дип көтелә.
Уңышка өметләр нык һәм тотрыклы булып кала, моңа соңгы боз явуларының йогынтысын нәтиҗәле рәвештә киметкән "Tomate 2000" программасы буенча югары күрсәткечләр ярдәм итә. Хәзерге уңыш узган сезонда 10–15% ка югарырак, бу 2025 елга караганда яхшыруны дәвам итә. Уңышның гомуми торышы яхшы, һәм җимешләрнең сыйфаты бүгенге көнгә кадәр бик канәгатьләнерлек.
Бу сезонда һава торышы, гомумән алганда, тотрыклы булды: җылы, коры, җилле һәм яңгыр аз явды. Шулай да, гыйнвар уртасында Сан-Хуан провинциясенең Вилла Аберастейн районында көчле боз явып, якынча 400 гектар мәйданны биләде, зыян кечкенәдән алып җитдигә кадәр булды.
Уңыш җыю декабрь уртасында башланды һәм тотрыклы рәвештә барды. 5 һәм 8 нче атналар тирәсендә тизләнеш булса да, ул хәзер гадәти темпка әйләнеп кайтты. Уңыш җыю эшләре бара һәм завод графигына һәм калган кыр шартларына карап, апрель ахырында тәмамланыр дип көтелә.
Ил күләмендәге җитештерүнең зур өлешен тәшкил итүче "Томатор 2000" программасы кысаларында алга китеш бераз алга китә: көйләнгән мәйданның 76% ы җыеп алынган (барлыгы 2842 гектардан 2160 гектар). Программа буенча көтелгән гомуми җитештерү якынча 293 228 метрик тонна тәшкил итәчәк, шуның 229 535 метрик тоннасы җыеп алынган, якынча 63 700 метрик тоннасы калган.
Уңыш җыю кырларыннан уртача уңыш хәзерге вакытта гектарыннан 106 тонна тәшкил итә дип фаразлана, бу исә бу сезонда югары җитештерү күрсәткечләрен раслый.
"Tomate 2000" программасының милли җитештерүдәге өлеше артуын дәвам итә, хәзерге вакытта ул көтелгән гомуми җитештерүнең якынча 68–69% тәшкил итә. Бу үсеш, нигездә, күзәтү астындагы өлкәләрдәге яхшы нәтиҗәләр белән бәйле, анда уңыш югарырак һәм тотрыклырак, даими рәвештә милли уртача күрсәткечтән югарырак. Шулай итеп, программа Аргентинаның гомуми җитештерү дәрәҗәсен тәэмин итүдә барган саен үзәк роль уйный.
Программа кысаларында төбәкара аермалар ачык күренә.
Сан-Хуан төбәгендә, иртә өлгерә торган районда, культуралар үсеше сизелерлек алга киткән: мәйданның 86% ы җыеп алынган, калганы нибары 14%. Уңыш югары, гектарыннан уртача 111 тонна чамасы җыела, бу исә яхшы нәтиҗәләрне раслый.
Киресенчә, Мендоза төбәгендә, соңрак өлгерә торган һәм салкын климатлы төбәктә, мәйданның 54% ы җыеп алынган, калган 46% ы уңышның күпчелек өлешен тәшкил итә. Акрынрак үсешкә карамастан, уңыш гектарына якынча 91 тонна тәшкил итә, бу уңайсыз эсселек шартларында да тотрыклы нәтиҗәләр күрсәтә.
Австралия
Ил күләмендә уңыш җыю эшләре тәмамланырга якын, ләкин яңгырлар күп булу сәбәпле, ул акрынайган. Бүгенге көнгә кадәр тупланган җитештерү күләме якынча 138 000 метрик тонна тәшкил итә, гомуми җитештерү якынча 157 000 метрик тоннага җитәчәк дип көтелә, бу алдагы фаразлардан кимрәк. Эшкәртү Пасха бәйрәменнән соң тиздән тәмамланыр дип көтелә.
Бразилия
Хәзерге фараз буенча, 15150 гектардан 1 467 000 метрик тонна уңыш җыярга мөмкин.
2025 елгы Rabobank тикшеренүенә караганда, Ирандагы киеренкелек ашламалар базарына, аеруча азот ашламаларына тәэсир итәргә мөмкин. Тикшеренүдә билгеләп үтелгәнчә, глобаль мочевина экспортының якынча 45% ы, аммиакның 25% ы, DAPның 20% ы, MAPның 10% ы һәм күкертнең якынча 30% ы Фарсы култыгы белән бәйле маршрутлар аша җибәрелә. Авыл хуҗалыгы дизель ягулыгы бәяләре бер атна эчендә инде 60% ка артты.
Чили
Март урталарында көчле яңгыр помидор җитештерүче төрле төбәкләргә тәэсир итте, 16 мартта кайбер районнарда 24 сәгать эчендә 100 мм дан артык яңгыр теркәлде. Узган атнада барлык заводлар да эшләде, ләкин җитештерүчәнлеге түбәнрәк иде. Явым-төшем зыянын тулысынча бәяләү әлегә мөмкин түгел, шуңа күрә фараз 1,3 миллион тонна тәшкил итә.
Яңа Зеландия
Быел помидор эшкәртү күләме кимеде, чөнки калган бердәнбер эшкәртүче Heinz Watties компаниясенең томат пастасы запаслары күп. Игътибар консервланган продукциягә күчте, шуңа күрә завод нибары 15 000 метрик тонна эшкәртәчәк, бу 2025 елда 37 000 метрик тоннадан кимрәк.
Көньяк Африка
Җәйге җитештерү районнарында коры, эссе һава торышы күзәтелә. Җәйге уңышның җитмеш биш проценты алынган, уртача Brix 5,8 тәшкил итә. Җәйге эшкәртү сезоны апрель ахырында тәмамланыр дип көтелә. Вакытында китерү хәзерге вакытта Көньяк Африкадагы гомуми эшкәртү күләменең 25% тәшкил итә.
Лимпопо провинциясенең төньяк өлешендәге кышкы җитештерү зоналарында су басу турында хәбәр ителде. Күчереп утырту апрель ахырына кадәр тәмамланырга тиеш. Кышкы китерү апрельдән сентябрь ахырына кадәр планлаштырыла.
Бастырып чыгару вакыты: 2026 елның 3 апреле