Ябыгу өчен яңа тенденцияләр даими рәвештә барлыкка килә, ләкин социаль медиада бер ысул аеруча популяр: алма серкәсе. Күп кеше алма серкәсе эчүнең сизелерлек авырлыкны киметүгә китерергә мөмкинлеген ышанычлы рәвештә раслый.
Башка күп популяр тенденцияләрдән аермалы буларак, алма серкәсенең авырлыкны киметү өчен кулланылуы буенча тикшеренүләр чикләнгән, ләкин бу тикшеренүләрнең күбесенең хаталы булуын билгеләп үтү мөһим. Алма серкәсенең авырлыкны киметүдәге файдалы йогынтысын күрсәтүче күптән түгел үткәрелгән тикшеренү, бастырып чыгарылганнан соң ачыкланган берничә проблема аркасында кире кагылды. Ләкин кайбер тикшеренүләр алма серкәсенең кайбер кешеләргә авырлыкны киметергә ярдәм итүен күрсәтә, гәрчә бу йогынты аз булса да.
Белгечләр җыелышы: Джессика Кординг, RD, MS, RD, "The Tipping Point" авторы; Ванесса Рисетто, RD, MS, Culina Health компаниясенең генераль директоры һәм нигез салучысы; Эрин Палински-Уэйд, RD, CD, CDPE һәм RD; Кэрол Джонстон, PhD, Аризона дәүләт университеты доценты; Эми Гудсон, RD, MS, RD, MS, RD, RD, CDPE, RD, спорт туклануы буенча белгеч һәм RD, Даллас, Техастан; һәм Мир Али, MD, Калифорниянең Фаунтин-Вэлли шәһәрендәге Оранж-Кост медицина үзәгендәге Мемориал хирургия авырлыгын киметү үзәгенең медицина директоры.
Әлбәттә, көн саен аз күләмдә алма серкәсе эчү авырлыкны киметүнең гади ысулы кебек тоелырга мөмкин, ләкин авырлыкны киметү сирәк кенә шулай җиңел була. Ләкин, бу тенденциянең киң таралуын исәпкә алганда, кешеләрнең сораулары булуы аңлашыла. Диетологлар һәм авырлыкны киметү буенча табиблар сезгә авырлыкны киметү өчен алма серкәсен куллану турында белергә теләгән берничә нәрсә, шулай ук тикшеренү нәтиҗәләре.
Сертификатлы диетолог һәм "The Tipping Point" бестселлеры авторы Джессика Кордин алма серкәсенең алма согын әчетү юлы белән ясалган сыеклык икәнен аңлата. Бу процесс алмадагы шикәрләрне әчетү һәм серкәнең төп компоненты булган сиркә кислотасын җитештерүне үз эченә ала.
"Сыеклыкка бактерияләр һәм чүпрә өстәү алкогольле ферментация процессын башлый, шикәрне спиртка әйләндерә", - ди Culina Health компаниясенең генераль директоры һәм нигез салучысы, теркәлгән диетолог Ванесса Ризетто. Ләкин бу алкогольле эчемлек түгел. "Ферментациянең икенче этабында спирт сиркә кислотасы бактерияләренә әйләнә", - дип аңлата Ризетто.
Беренчедән, авырлыкны киметүнең бердәнбер фәнни яктан нәтиҗәле ысулы - яндырганнан азрак калория куллану (калорияләр дефициты тудыру) һәм аннары артык калорияне яндыру өчен даими күнегүләр ясау икәнен аңлау мөһим. Алма серкәсенең авырлыкны киметүгә ничек ярдәм итүенә килгәндә, хәзерге вакытта дәлилләр бик аз, һәм бу дәлилләрнең кайберләре искергән яки җитешсез. Моннан тыш, алма серкәсен кулланучы кешеләрнең шактый авырлык югалтуын күрсәтүче ышанычлы плацебо-контрольле клиник тикшеренүләр (медицинадагы алтын стандарт) юк.
Күптән түгел үткәрелгән 10 рандомизацияләнгән контроль тикшеренүнең фәнни күзәтүе, артык авырлыклы яки 2 нче типтагы диабет белән авыручы 789 пациент катнашында, алма серкәсен кабул итүче пациентларның авырлыгын югалту очраклары ачыкланды, алар кабул итмәгән пациентларга караганда күбрәк авырлык югалтканнар. Ләкин, алма серкәсен куллану вакытындагы аермалар һәм тикшеренү дизайнындагы аермалар аркасында, бу нәтиҗәләрдән төгәл нәтиҗәләр ясау кыен.
2025 елда *Nutrients* журналында бастырылган мәгълүматларның тагын бер анализы, 861 олы кеше катнашында, көн саен алма серкәсен кулланучыларның бил әйләнәсе һәм авырлыгы бераз кимүен күрсәтте (бигрәк тә артык авырлыктагы, симез яки 2 нче типтагы диабет белән авыручылар). Катнашучылар алма серкәсен сыек яки таблетка рәвешендә 4–12 атна дәвамында кабул иттеләр. Шунысын да билгеләп үтәргә кирәк, бу алма серкәсе интервенцияләре кайвакыт диета һәм күнегүләр тәкъдимнәре белән берләштерелде, алар авырлыкны киметүгә ярдәм итә дип билгеле. Моннан тыш, бу тикшеренүләр тулысынча бер үк түгел; интервенция чоры чагыштырмача кыска (максимум 12 атна), һәм алма серкәсе дозасы төрлечә (көненә 5-30 мл), бу төгәл нәтиҗәләр ясауны кыенлаштыра.
Ләкин бу мәгълүматлар гына алма серкәсенең май яндыру өчен тылсымлы чара булуын исбатлау өчен җитәрлек түгел. "Бу тикшеренүләрдә бик кечкенә үрнәкләр кулланылды", ди Эрин Палински-Уэйд, RD, RD, RD, CD, "ләкин даими нәтиҗәләр алма серкәсенең авырлыкны киметүгә ярдәм итә алуын күрсәтә".
Кордин әйтүенчә, алма серкәсе һәм авырлыкны киметү буенча барлык тикшеренүләр дә кечкенә тикшеренүләргә нигезләнгән, шуңа күрә нәтиҗәләр ясау кыен. "Безнең бу турыда ышанычлы мәгълүматларыбыз юк", - дип өстәде ул.
Knowwell клиникасының авырлыкны киметү буенча белгече һәм клиник ярдәм директоры доктор Грегори Кертис алма серкәсенең сәламәтлек өчен файдасын раслау өчен күбрәк тикшеренүләр кирәк булса да, хәзерге вакытта булган иң көчле дәлилләр аның кан шикәре дәрәҗәсен көйләүдә потенциаль нәтиҗәлелеген күрсәтә, дип белдерде. Тикшеренүләр күрсәткәнчә, ашаганнан соң якынча 30 мл алма серкәсе эчү инсулин функциясен яхшырта һәм кан шикәре дәрәҗәсен киметә ала.
2021 елда үткәрелгән бер тикшеренү шулай ук алма серкәсе эчүнең өлкәннәрдә кан шикәрен контрольдә тоту өчен файдалы булырга мөмкинлеген күрсәтте, ләкин аның сәламәтлек өчен файдасын тулысынча аңлау өчен күбрәк тикшеренүләр кирәклеген билгеләп үтте.
Доктор Кертис алма серкәсеннән туйганлык хисе гадәттә ашказаны бушатуның тоткарлануы белән бәйле дип аңлатты, ягъни ашкайнату процессы акрынрак бара, бу тулылык хисен озайта. Ул шулай ук алма серкәсен куллануның еш очрый торган симптомы - косу һәм аппетит кимүенә китерергә мөмкин, ләкин бу һәрвакытта да тулылык хисенә китерми дип аңлатты.
Моннан тыш, алма серкәсенең авырлыкны киметүгә ярдәм итә торган кайбер үзенчәлекләре бар кебек. Мәсәлән, 2013 елда Journal of Functional Foods журналында бастырылган тикшеренүдә ашар алдыннан алма серкәсе эчү кан шикәренең кимүе белән бәйле булуы ачыкланган. 2010 елда Annals of Nutrition & Metabolism журналында бастырылган башка бер тикшеренүдә ашар алдыннан ике чәй кашыгы алма серкәсе эчү кан шикәренең кимүенә һәм кан шикәренең тотрыклы дәрәҗәсен сакларга ярдәм итүе ачыкланган. Тәэсир итү механизмы тулысынча аңлашылмаган, ләкин туклану буенча тикшеренүчеләр фикеренчә...
Аризона дәүләт университеты доценты, доктор Кэрол Джонстон университетта алма серкәсен күп еллар дәвамында тикшерә һәм серкәдәге кушылмалар кайбер крахмалларның эшкәртелүенә комачаулый ала дип шикләнә.
Бу мөһим, чөнки кан шикәре дәрәҗәсенең кискен үзгәрүе еш кына татлы ризыкларга омтылыш тудыра. "Шулай итеп, алма серкәсе кан шикәрен контрольдә тотарга ярдәм итсә, ул шикәргә омтылышны киметергә, порцияләр күләмен контрольдә тотарга һәм калория куллануны киметергә ярдәм итә ала", - дип аңлата диетолог, спорт туклануы белгече һәм лицензияле туклануы белгече Эми Гудсон.
Алма серкәсен авырлыкны киметү өчен куллануның күп ысуллары бар, һәм аларның берсе дә башкалардан яхшырак түгел кебек.
Тикшеренүләр еш кына бу продуктны бер кашыктан ашарга киңәш итә, ләкин бу сезнең ашкайнату системагызга йөкләнеш китерергә мөмкин, бигрәк тә сездә күкрәк көюе булса.
Шулай да, Калифорниянең Фаунтин-Вэлли шәһәрендәге Оранж-Кост медицина үзәгенең Мемориал хирургия үзәгенең симерү буенча медицина директоры доктор Мир Али, әгәр сездә моңарчы рефлюкс проблемалары булмаган булса, бер-ике аш кашыгы серкәне бер стакан суда эретеп, ашар алдыннан эчәргә киңәш итә. (Суелмаган серкә авыз куышлыгын һәм ашказаны куышлыгын ярсытырга мөмкин.) Доктор Али болай ди: "Максат - ачлыкны киметү һәм тизрәк туклык хисе тудыру".
Ләкин бу кирәк түгел, бигрәк тә ашказаны бозылганда. Кордин әйтүенчә, алма серкәсен башка ысуллар белән, мәсәлән, зәйтүн мае салат соусы буларак куллану да мөһим. Хәтта алма серкәсен яшелчәләр өстенә сибеп тә тәмлерәк тәм бирә аласыз.
Хәзерге вакытта гомуми кабул ителгән доза стандарты юк. Шулай да, тикшеренүләр алма серкәсенең авырлыкны киметү өчен файдасын тикшерде, һәм гадәттә көненә бер-ике аш кашыгы су белән кушып кабул итү киңәш ителә.
Әгәр дә сез бу даруны элек беркайчан да кулланмаган булсагыз, доктор Али аз дозадан башлап, организмыгызның реакциясен күзәтеп, аннары дозаны әкренләп арттырырга киңәш итә. Шулай ук, берьюлы зур доза кабул итү урынына, дозаны көн дәвамында бүлеп кулланырга мөмкин. Тагын бер тапкыр, аны ашар алдыннан кабул итү иң яхшысы кебек тоела.
Доктор Кертис алма серкәсенең тәндәге майларны киметүгә яки авырлыкны киметүгә ярдәм итә алуы турындагы фикерне раслаучы соңгы һәм ышандырырлык дәлилләр хәзерге вакытта җитәрлек түгел дип белдерде. "Гомумән алганда, булган дәлилләргә нигезләнеп, алма серкәсе авырлыкны киметү өчен панацея түгел", - диде доктор Кертис. Шулай да, доктор Кертис еш кулланыла торган югары калорияле салат заправкаларын һәм маринадларын алма серкәсе белән алыштыру калория куллануны киметү юлы белән авырлыкны киметүгә ярдәм итә ала дип билгеләп үтте. (Шулай да, бу потенциаль файда күбесенчә сез гадәттә куллана торган салат заправкалары һәм маринадлар күләменә бәйле.)
Ниһаять, карар сезнең үзегездә. Палински-Уэйд алма серкәсен татып карарга теләсәгез, аны көненә ике тапкырдан да артык кулланмагыз, һәр тапкыр бер аш кашыгы эчегез һәм 240 мл суда кушып эчегез дип киңәш итә. Бу туклык хисен арттырырга һәм кан шикәре дәрәҗәсен тотрыклыландырырга ярдәм итә ала.
Әгәр дә сез аш серкәсен туры эчүдән бөтенләй яратмасагыз, аны ашларыгызга өстәп карагыз. Палински-Уэйд алма серкәсен һәм зәйтүн маен салатлар яки парда пешерелгән яшелчәләр белән кушарга киңәш итә. Моннан тыш, смузига бер аш кашыгы алма серкәсе өстәргә мөмкин.
Алма серкәсеннән сәламәтлек өчен иң зур файда алу өчен, "чи алма серкәсе" яки "фильтрланмаган алма серкәсе" дип язылган продуктларны сайлагыз. "Фильтрланмаган алма серкәсендә серкә башлангычыннан яки серкә орлыгыннан алынган аксымнар, ферментлар һәм файдалы бактерияләр бар", ди Палински-Уэйд. Prague Organic яки Spectrum Organic компанияләреннән органик фильтрланмаган алма серкәсен кулланып карагыз.
Шулай да, доктор Али алма серкәсе эчүнең авырлыкка сизелерлек йогынты ясамаячагын ассызыклады. "Кешеләр алма серкәсен авырлыкны киметү өчен панацея дип уйлыйлар - бу дөрес түгел", - диде ул. "Күренерлек нәтиҗәләр күрү өчен, сезгә чыннан да туклану гадәтләрегезне үзгәртергә кирәк."
Югарыда әйтелгәнчә, алма серкәсе косу яки ашказаны бозылуына китерергә мөмкин. Джонстон барлык төр серкәләр кебек үк, алма серкәсенең югары кислоталылыгы тамакны ярсыта һәм теш эмален җимерә ала дип билгеләп үтә. Моннан тыш, Риссето өсти: "Әгәр сездә күкрәк көю булса, алма серкәсенең кислоталылыгы симптомнарыгызны көчәйтергә мөмкин". Шуңа күрә югарыдагы күрсәтмәләрне үтәү яхшырак: көненә ике тапкыр бер аш кашыгыннан артык эчмәгез, ике унция су белән кушыгыз. Палински-Уэйд кисәтә: "Алма серкәсен беркайчан да турыдан-туры эчәргә ярамый".
Кордин өстәде: "Сезгә аны әкрен кабул итәргә кирәк. Мин инъекцияләр яки шундый нәрсә ясарга киңәш итмим - бу ашказаны куышлыгына җитди зыян китерергә мөмкин."
Йомгаклап әйткәндә, Кордин күпләр алма серкәсенең авырлыкны киметү чарасы түгел дип белдерде. "Кемдер миңа авырлыкны киметү өчен сыек яки азык-төлек сыйфатындагы алма серкәсе эчәргә теләвен әйтсә, мин гадәттә аларга башка ысулларны кулланып карарга киңәш итәм", - диде ул.
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 15 декабре