Төньяк ярымшарда кояш иң югары интенсивлыгына җиткәч, Кытайда Зур Эсселек (Да Шу) башлана. Бу 2000 елдан артык илнең игенчелегендә, азык-төлек һәм көндәлек тормышында юл күрсәтүче 24 традицион кояш терминының 12 нчесе. Ел саен 23 июль тирәсендә булган бу кояш термины ай календаренең иң эссе чорын билгели - һәм ул һава торышын гына түгел, ә кытай җәмгыятьләренең җәйнең иң кызган вакытында да җир белән гармониядә яшәргә өйрәнгәннәренең тере бәйрәме.
1. Зур җылылыкның борынгы килеп чыгышы
Зур эсселек "Сан-фу"ның уртасында урнашкан - бу өч 10 көнлек чор, алар җәйнең "эт көннәрен" тәшкил итә, бу чорда Кытайның күпчелек өлешендә температура даими рәвештә 35°C тан артып китә. Хәзерге һава торышын фаразлаудан күпкә алдарак, борынгы кытай астрономнары кояшның еллык циклын картага төшереп, 24 кояш терминын булдырган, бу система соңрак ЮНЕСКОның матди булмаган мәдәни мирас исемлегенә кертелгән.
Борынгы текстлар Зур Эсселекне өч аерым табигый фазага бүлә: беренче фазада дымлы үлән арасыннан ут чебеннәре чыга; икенчесендә тиз үсә торган культураларны тукландыра торган парлы, дымлы туфрак килә; өченчесе кинәт көчле яңгырлар белән килә, алар һаваны суыта һәм елгаларны тулыландыра. Кытай фермерлары буыннары өчен бу кояшлы чор эсселек билгесе генә түгел иде - ул елның иң мәшәкатьле вакыты иде, ул басуларны өлгертү, корткычлар белән көрәшү һәм көзге уңышка әзерләнү өчен иде.
2. Җәйге эсселекне җиңә торган ризык гореф-гадәтләре
Кытайның бер генә кояш термины да үзенең фирменный ризык гореф-гадәтләреннән башка тулы түгел, һәм Major Heat ел дәвамында иң күңелле, җәмгыятькә юнәлтелгән ашау гореф-гадәтләренең берсенә ия.
Фуцзянь провинциясендә гаиләләр "Го Да Шу" яки "Зур җылылыкны бәйрәм итү" дигән борынгы гореф-гадәтне үтиләр, анда барысы да яңа, татлы личи белән бүлешергә җыела. Җирле халык нәкъ менә шул көнне ашалган личиның женьшень кебек үк туклыклы энергиягә ия булуына һәм атналар буе эссе һава торышыннан соң юкка чыккан энергияне тулыландыра дип саный. Чжэцзян һәм Гуандун провинцияләрендә кешеләр үлән желесы өчен чират торалар. Бу ефәк кебек сыман, үләннәр белән тутырылган кара десерт җирле халыкта "сянь као" дип атала. Иске мәкалдә әйтелгәнчә: "Зур җылылыкта үлән желесы ашасаң, үлемсез кебек яшь булып калырсың".
Кытайның төньяк һәм үзәк өлешендә "эт көннәрендә бәрән шулпасы эчү" традициясе халыкны җирле рестораннарга җәлеп итә. Җылы, тәмле шулпа 38°C көнне акылга сыймаслык булып күренергә мөмкин, ләкин җирле халык аның җәйге салкынны чыгарырга, ашказанын җылытырга һәм алдагы айлар өчен көч тупларга ярдәм итүен әйтә. Күп гаиләләр көн дәвамында "фу ча" - баллы чәчәк, прунелла вульгарис һәм лакрицадан ясалган салкын үлән чәен дә пешерәләр, бу өйдә ясалган чара заманча кондиционерларсыз буыннарны салкын тотуга ярдәм итә.
3. Күршеләрне берләштерә торган җәмгыять йолалары
Зур эсселек шулай ук җәйнең иң эссе көннәрен уртак шатлык мизгелләренә әйләндерә торган җанлы халык бәйрәмнәре вакыты.
Чжэцзян провинциясенең Тайчжоу яры буйлап гасырлар дәвамында үткәрелә торган "Төп җылылык көймәсен җибәрү" фестивале ел саен меңләгән җирле халыкны җыя. Халык тулы зурлыктагы традицион агач балык тоту көймәсе ясый, аны корбаннар белән тутыра һәм аны марш оркестрлары һәм петардалар артында урамнар буйлап йөртә, аннары аны диңгезгә сөйрәп чыгарып яндыра. Бу йола - авылдагы һәр балыкчы гаиләсе өчен иминлек, тыныч диңгез һәм мул уңыш теләү.
Ил буенча балалар өчен "Майджор Хит" яраткан ачык һава уены дигәнне аңлата: крикет сугышы. Кич белән кояш баегач, балалар кечкенә чикерткәләр тотарга кырларга баралар, аннары кечкенә бөҗәкләрнең тыныч кына ярышуын күзәтер өчен карт баньян агачлары астында җыелалар. Бу гади, шаян традиция, ул озын, әкрен җәйге көндезләрне балачак хатирәләренә әйләндерә.
4. Сәламәт җәй өчен заманча акыл
Бүгенге көндә бу иске Майор Хит гореф-гадәтләренең күбесе хәзерге Кытай көндәлек тормышына бик нык кушылып киткән. Хәтта иң тыгыз зур шәһәрләрдә дә офис хезмәткәрләре төшке аш вакытында бер савыт маш шорпасы ашы ашыйлар, әти-әниләр балаларына көне буе кондиционерлы бүлмәләрдә калмаска кирәклеген искәртәләр, ә гаиләләр кояш баеганнан соң салкын җилдән ләззәтләнер өчен кичке кыска йөрешләр планлаштыралар.
Бу гореф-гадәтләр иске кагыйдәләр түгел - алар мең еллар дәвамында тупланган акыл: табигать ритмын хөрмәт итегез, ел фасылына туры килә торган ризык ашагыз һәм һава торышы иң эссе булганда да, әкренләп, тирә-юньдәге кешеләр белән кечкенә шатлыклар уртаклашырга вакыт табыгыз.
FQA
- С: Календарьда Зур эсселек кайчан була?
Җ: Зур эсселек гадәттә һәр елны 23 июль тирәсендә була һәм 7 август тирәсенә кадәр дәвам итә, Кытайның өч "эт көне" чорының икенче һәм иң эссе фазасы белән тулысынча туры килә. - С: Майор Хит таможнясы бөтен Кытай буенча бер үкме?
Җ: Юк, гореф-гадәтләр төбәкләргә карап төрлечә була: яр буе районнары диңгез фатихасы йолаларына игътибар итә, көньяк төбәкләр салкын үләнле десертларны хуплый, ә төньяк җәмгыятьләре җылы сарык ашы мәҗлесләре белән дан тота. - С: Эссе җәй көннәрендә кайнар сарык шулпасы эчү традициясенең фәнни сәбәбе бармы?
Җ: Күп кенә җирле табиблар Кытай җәенең югары дымлылыгы тәнне хәлсезләндерә ала дип билгеләп үтәләр, ә сарык шулпасының йомшак җылылыгы кан әйләнешен яхшыртырга ярдәм итә, бу организмның парлы һава торышына җиңелрәк җайлашуына ярдәм итә. - С: Бүгенге көндә заманча кытай халкы зур шәһәрләрдә Зур Эсселекне ничек бәйрәм итә?
A: Шәһәр халкының күпчелеге инде зур җәмәгать йолаларын үткәрми, ләкин алар көндәлек кечкенә гореф-гадәтләрне саклыйлар: өйдә маш шорпасы ясау, супермаркеттан яңа личи сатып алу һәм төшке кояш вакытында озак вакыт ачык һавада үткәрелүдән тыелу. - С: Зур эсселек ел дәвамында иң эссе көнме?
Җ: Дөресен генә әйткәндә, бу иң югары уртача температуралы кояш чоры. Июль ахырында яки август башында аерым көннәр тагын да эссерәк булырга мөмкин, ләкин Зур Эсселекнең бөтен 15 көнлек чоры һәрвакыт елның иң җылы тәрәзәсе булып тора. - С: Кытайда сәяхәт иткәндә чит ил кунаклары "Майджор Хит" традицияләрен җиңел генә тоя аламы?
A: Әлбәттә! Бу чорда һәр җирле ресторан диярлек сезонлы Major Heat ризыкларын тәкъдим итәчәк, һәм Чжэцзян һәм Фуцзяньның күп шәһәрләрендә мәдәни чаралар үткәрелә, анда кунаклар үлән чәе ясап карый, үлән желесын татый һәм 24 кояш термины турында күбрәк белә ала.
Бастырып чыгару вакыты: 2026 елның 23 июле
