Өлкән яшьтәге кешеләрнең эчәклеге өчен файдалы булган әйберләр аларның мие өчен дә файдалы булырга мөмкин. Игезәк тикшеренүләр күрсәткәнчә, көн саен аксым һәм пребиотик өстәмәләр куллану 60 яшьтән өлкәнрәк кешеләрнең хәтер эшчәнлеген яхшырта.
Узган елның башында бастырылган бу тикшеренү нәтиҗәләре уйланырга мәҗбүр итә, бигрәк тә Альцгеймер авыруының башлангыч билгеләрен ачыклау өчен шул ук күрү хәтере һәм өйрәнү тестлары кулланылганлыгын исәпкә алсак.
Бу икеләтә сукыр тикшеренүдә дөнья буйлап даруханәләрдә сатыла торган ике арзан, үсемлек нигезендәге җепсел пребиотик кулланылган.
Пребиотиклар - эчәк микрофлорасын стимуллаштырырга ярдәм итүче эшкәртелми торган матдәләр. Мондый өстәмәләрнең бер төре - фруктан нигезендәге азык җепселләре булган инулин. Икенчесе - табигый түбән калорияле татлыландыргыч буларак кулланыла торган үсемлек нигезендәге углеводлар булган фруктолигосахаридлар (FOS).
Бу өстәмәләрнең картаючы мигә йогынтысын тикшерү өчен, Лондондагы Кингс Колледжы тикшеренүчеләре 60 яшь һәм аннан өлкәнрәк булган 36 пар игезәкне җыйдылар.
Игезәкләрнең һәр пары очраклы рәвештә ике төркемгә бүленде: бер төркем көн саен пребиотиклар булган аксым порошогын, ә икенче төркем көн саен плацебо булган аксым порошогын кабул итте.
Өч айдан соң, когнитив тестларда, инулин яки фруктолигосахарид кабул итү турында белмәгән игезәкләр яхшырак нәтиҗәләр күрсәткәннәр.
Моннан тыш, көндәлек туклану җепселләрен куллану игезәкләрнең эчәк микробиотасында кечкенә үзгәрешләр белән бәйле булган. Мәсәлән, инулин яки фруктолигосахаридлар кабул иткән игезәкләрдә файдалы бифидобактерияләр саны күбрәк булган.
Тычканнарда үткәрелгән тикшеренүләр бифидобактерияләрнең эчәклек һәм ми арасындагы бәйләнешләрне модуляцияләү юлы белән когнитив бозылуларны киметергә мөмкинлеген күрсәтте.
"Без бу үзгәрешләрне нибары 12 атна эчендә күрүебезгә бик шатбыз. Моның өлкән яшьтәге кешеләрнең ми сәламәтлеген һәм хәтерен яхшырту өчен зур әһәмияте бар", - диде Лондондагы Кингс Колледжының гериатрия буенча тикшеренүчесе Мэри Н. Локли, тикшеренү нәтиҗәләре 2024 елның мартында басылып чыккач.
"Эчәк-ми күчәренең серләрен ачу кешеләргә сәламәтрәк һәм озаграк яшәргә мөмкинлек бирә ала."
Кингс көллиятендә Бөекбританиядәге иң зур өлкән яшьтәге игезәкләр реестры урнашкан, һәм игезәкләрне өйрәнү генетика һәм әйләнә-тирә мохитнең кеше сәламәтлегенә йогынтысын аңлауда бик мөһим.
Кимерүчеләрдә үткәрелгән элеккеге тикшеренүләр күрсәткәнчә, инулин һәм фруктолигосахаридлар кебек югары клетчаткалы өстәмәләр юан эчәк микробиотасын "тукландыра" ала, бу исә "яхшы" бактерияләрнең үсешенә мөмкинлек бирә.
Кайбер бактерияләр тычканнарда һәм кешеләрдә когнитив функцияне яхшырту белән дә бәйле.
Элек-эчәк һәм ми арасында тыгыз бәйләнеш барлыгын күрсәтә торган дәлилләр арта бара. Кайбер белгечләр хәзер бу ачышларга ышаналар, хәтта эчәклекне тәннең "икенче мие" дип атыйлар.
Лондондагы Кингс көллиятендә игезәкләр арасында үткәрелгән күптән түгел үткәрелгән тикшеренүләр күрсәткәнчә, "мине көчәйтүче ризыклар" ашау когнитив бозылуларны дәвалауның өметле ысулы булырга мөмкин.
Пребиотиклар өлкән яшьтәге кешеләрнең когнитив функциясенең кайбер аспектларын, мәсәлән, хәтер һәм эшкәртү тизлеген яхшыртырга мөмкин булса да, аларның физиологик яктан әһәмиятле файдасы юк кебек.
Инулин һәм фруктолигосахаридлар мускул-скелет сәламәтлеген саклау өчен мөһим факторлар булса да, югары клетчаткалы өстәмәләр кабул иткән өлкәнрәк игезәкләрдә мускул югалту яхшырмаган.
"Бу арзан, рецептсыз сатыла торган үсемлек җепселләре икътисади кыенлыклар вакытында күп кешеләргә файда китерә ала. Алар куркынычсыз һәм җиңел табыла", - диде Лондондагы Кингс Колледжының гериатры Клэр Стивенс.
"Безнең киләсе бурычыбыз - бу йогынтыларны озаграк вакыт дәвамында һәм зуррак халык арасында саклап калып буламы-юкмы икәнен карау."
Бу тикшеренүдәге игезәкләрнең күбесе хатын-кыз иде. Тикшеренүчеләр нәтиҗәләрне җенес аермаларына төзәтсәләр дә, алар шулай ук KCL игезәкләр когортасында сайлауда кайбер аермалар булуын да таныдылар.
Икенче төрле әйткәндә, хатын-кызларда Альцгеймер авыруы ешрак очрый, һәм мондый тикшеренүләр когнитив кимү һәрвакытта да ми авыруы түгел һәм тышкы факторлар белән дә бәйле булырга мөмкин дигән фикерне раслый.
Эчәклек күп кенә тән системалары, шул исәптән иммун һәм үзәк нерв системалары белән тыгыз бәйләнгән. Эчәк микробиотасын билгеле бер пребиотиклар һәм пробиотиклар белән тулыландыру төрле авыруларны дәвалау өчен юл ачарга мөмкин.
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 31 декабре