Европа Парламенты һәм Европа Берлеге Советы үсемлек нигезендәге продуктлар өчен хайваннар белән бәйле исемнәрне куллануны тыю турында килештеләр, барлыгы 31 сүздән, шул исәптән "тавык" һәм "стейк" кебек сүзләрдән чикләү турында.
Бу карар кичә (2026 елның 5 мартында) узган елның ахырыннан 2026 елга кадәр озайтылган өчлекле сөйләшүләрдән соң кабул ителде.
Яңа закон нигезендә, үсемлек нигезендәге ризыкларны маркировкалауда хайваннар белән бәйле 31 сүз һәм кисәкләр өчен традицион исемнәр тыелачак һәм алар бары тик ит продуктлары өчен генә сакланачак.
Бу адым үсемлек нигезендәге ит альтернативалары категориясенә зур зыян китерәчәк, чөнки алар кулланучылар продукттан нинди тәм һәм текстура көтәргә мөмкин булуын, шулай ук продукттан ничек ләззәт алырга мөмкин булуын аңлату өчен күп кенә таныш сүзләргә таяндылар.
Кайсы сүзләр тыелачак?
31 тыелган сүз: тавык; сыер ите; күркә; үрдәк; каз; бәрән; сыер ите; дуңгыз ите; бекон; кәҗә; бозау ите; кош ите; сарык ите; эт; стейк; кабыргалар; кабырга күзе; арткы бот; бавыр; ит кисәге; канат; күкрәк; бот; җилкә; янбаш; бил; нечкә бил; бот; табан; һәм түш.
Бу сүзләрне чикләү сайлау үсемлек нигезендәге азык-төлек сәнәгатендәге төп уенчылар тарафыннан кирәксез чикләү буларак каты тәнкыйтьләнсә дә, сектор Европа Берлегенең тыю кысаларында киң кулланыла торган берничә сүзне кертмәү карарын хуплады.
Алар арасында узган ел Европарламент депутаты Селин Имарт җитәкчелегендә тәкъдим ителгән башлангыч тәкъдим кысаларында чикләүләр кертелгән "гамбургер", "колбаса" һәм "наггетс" бар.
Тыюны бетерү турындагы чакыруларда күп кенә активистлар бу форматка нигезләнгән сүзләрнең продуктларның нинди аксым белән ясалганлыгын түгел, ә формасын билгеләү өчен дистә еллар дәвамында киң кулланылуын әйттеләр. Мәсәлән, вегетариан Гламорган колбасасы - сыр һәм суганнан ясалган традицион Уэльс колбасасы - гасырдан артык вакыт дәвамында, бүгенге заманча ит альтернативалары базарга чыкканчы ук, бу термин белән атала һәм танылган.
Бу бик бәхәсле тасвирлама сүзләре рөхсәт ителгән булып калачак, әмма продуктлар ачык итеп үсемлек нигезендә маркировкаланган булса, кулланучылар хәбәрдар сайлау ясый алсыннар.
Киләсе адымнар
Закон чыгаручылар яңа кагыйдәләр гамәлгә кергәнче өч еллык күчеш чоры турында килештеләр, бу үсемлек нигезендәге азык-төлек җитештерүчеләргә булган запасларны чистартырга һәм үзләренең төргәкләрен/брендингларын җайлаштырырга мөмкинлек бирә.
Өстәмә мәгълүмат 13 мартта, җомга көнне, тәмамланачак, аннары файл Авыл хуҗалыгы һәм балыкчылык советы тарафыннан рәсми рәвештә кабул ителәчәк һәм Европа Парламентының пленар утырышында соңгы тавыш бирү үткәреләчәк.
Чикләүләрнең "гибрид" продуктлар (ит һәм үсемлек нигезендәге ингредиентлар катнашмасыннан ясалганнар), шулай ук ит тәме белән ризыклар, тәмләткечләр һәм итсез тәмләткечләр кебек продуктлар базарына ни дәрәҗәдә йогынты ясаячагы әлегә ачык түгел. Бу элементлар буенча өстәмә ачыклыклар көтелә.
Моннан тыш, тыю культуралы иткә дә кагылачак - күзәнәкле авыл хуҗалыгы ярдәмендә җитештерелгән ит, биореакторларда чын хайван күзәнәкләрен үстерүне үз эченә ала һәм терлекләрне үрчетү һәм сую зарурлыгын бетерә. Бу яңа ризыклар әлегә Европа Берлегендә базарда юк, ләкин тыю кысаларында алдан ук кертелгән.
Сәнәгать йогынтысы
Үсемлек нигезендәге F&B сәнәгате оешмасы ProVeg International бу тыю тәрҗемә һәм лингвистик бәйләнеш тирәсендә зур катлаулыклар тудырачак һәм бердәм базарны какшатачак, төрле төбәкләрдә бер үк продуктлар төрле исем чикләүләре белән очрашачак дип кисәтте.
"Таныш терминнарны бетерү ачыклыкны арттырмый; ул ачыклыкны киметә һәм сатып алу ноктасында каршылыкларны арттыра", - дип комментарий бирде ProVeg International компаниясенең глобаль генераль директоры Жасмин де Бу.
"Чын йогынты бу кагыйдәләрнең гамәлдә ничек гамәлгә ашырылуына бәйле булачак... Маркировка кулланучыларга мөмкинлек бирергә һәм көндәшлеккә сәләтле, киләчәккә яраклы азык-төлек системасын хупларга тиеш."
Төрле базарларда эшләүче җитештерүчеләр хәзер төргәкне яңадан эшләү чыгымнары, шулай ук маркировкалауны стандартлаштыру һәм алга таба үтәлеш чаралары белән бәйле кыенлыклар белән көрәшәчәк. Вегетарианнар җәмгыяте кисәтүенчә, бу, бигрәк тә, кече һәм урта бизнес предприятиеләренә (КОБ) тәэсир итәчәк һәм Европадан читтә халыкара сәүдәгә һәм маркировкалау нормаларына йогынты ясаячак.
Закон терлекчелек тармагын яклау өчен кертелде, Европа парламенты әгъзасы Imart бу соңгы үсешне Европа терлекчеләре өчен "инкарь ителмәслек уңыш" дип атады.
Үсемлек нигезендәге продуктлар өчен ит белән бәйле сүзләргә карата катгыйрак чикләүләрне яклаучылар, шул исәптән European Livestock Voice һәм Copa-Cogeca кебек Европа терлекчелек фермерлары ассоциацияләре, үсемлек нигезендәге азык-төлек маркетингында мондый сүзләрне куллану кулланучыларны ялгыштыра һәм традицион ит продуктларының мәдәни әһәмиятен киметә, дип раслыйлар.
Озак вакыт дәвам иткән бәхәс
Бу бәхәс 2019 елдан бирле Европа дәрәҗәсендә дәвам итә, Copa-Cogeca рәисе Жан-Пьер Флери үсемлекләргә нигезләнгән альтернативаларда ит белән бәйле сүзләрне куллануны "мәдәни талау" дип атады.
"Кайбер маркетинг агентлыклары моны кулланучыларны бер продуктны икенчесенә алыштыру туклыклы күләмгә тәэсир итми дигән фикерне алга сөреп, махсус рәвештә бутау өчен кулланалар", - диде ул элегрәк "Ceci n'est pas un steak" Европа Берлеге терлекчелек кампаниясе кысаларында бу мәсьәлә турында матбугат белдерүендә.
Акциядә катнашучылар үсемлек нигезендәге альтернативалар үз маркетингларын булган ит продуктларына юнәлтү урынына, кулланучылар танылуын яулау өчен "үз алымнарын эшләргә" тиеш дип саныйлар.
Үсемлекләр нигезендәге тармак оешмалары кулланучыларның буталчыклыгы тирәсендә бәхәсле бәхәсләр тудыра, ProVeg'тан Ясмин де Бу "продуктлар ачыктан-ачык үсемлек нигезендәге яки веган дип билгеләнгән очракта киң таралган буталчыклыкның бернинди дәлиле дә юк" дип белдерә.
Европа тикшеренүләре күрсәткәнчә, кулланучыларның якынча 80–95% ы үсемлек нигезендәге альтернативаларны дөрес билгели һәм мондый дескрипторларны куллануны хуплый, дип билгеләп үтте ProVeg.
Соңгы тикшеренүләр шуны күрсәттеальтернатив аксымнар (шул исәптән үсемлек нигезендәге ит альтернативалары һәм күзәнәк нигезендәге ит) ел саен 111 миллиард евродан артык акча эшләргә мөмкин,һәм 2040 елга кадәр 400 000 нән артык эш урынын тәэмин итәргә.
Шулай да, төп уенчылар маркировка чикләүләре кебек көйләү киртәләре Европа буенча фаразланган базар үсешен һәм инвестицияләрне сизелерлек киметергә мөмкин дип курка.
Бастырып чыгару вакыты: 2026 елның 31 марты