Би-Би-Си хәбәр итүенчә, Бөек Британия супермаркетлары саткан 'Италия' помидор пюресы Кытайда үскән һәм сайланган помидорны үз эченә ала.
Би-Би-Си Бөтендөнья хезмәте тарафыннан тапшырылган тестта барлыгы 17 продукт, аларның күбесе Бөек Британия һәм Германия сәүдәгәрләрендә сатылган үз маркаларында, Кытай помидоры булырга мөмкин.
Кайберләренең исемнәрендә "итальян" бар, мәсәлән, Тесконың "Италия помидоры пуре", икенчеләрендә "итальян" бар, мәсәлән, Асда икеләтә концентрат, анда "чистартылган итальян помидоры" һәм Витрозның "Эссеналь помидор пуре" бар, ул үзен "Италия помидоры пуре" дип атый.
Би-Би-Си Дөнья сервисы сынап караган супермаркетлар бу табышмаклар белән бәхәсләшәләр.
Кытайда помидорларның күбесе Синьцзян өлкәсеннән килә, анда аларны җитештерү уйгур һәм күпчелек мөселман азчылыклары мәҗбүри эш белән бәйләнгән.
Берләшкән Милләтләр Оешмасы (БМО) Кытайны дәүләтне куркынычсызлык дип саный торган бу азчылыкларны җәберләүдә һәм җәберләүдә гаепли. Кытай кешеләрне помидор тармагында эшләргә мәҗбүр итә һәм аның эшчеләренең хокуклары закон белән яклана ди. Би-Би-Си әйтүенчә, БМО доклады "дезинформациягә һәм ялганга" нигезләнгән.
Кытай дөнья помидорының өчтән бер өлешен җитештерә, Синьцзянның төньяк-көнбатыш төбәге культураны үстерү өчен идеаль климат дип таныла. Ләкин, Синьцзян шулай ук 2017-нче елдан алып кеше хокукларын бозу турындагы хәбәрләр аркасында глобаль тикшерү белән очрашты.
Кеше хокуклары оешмалары әйтүенчә, миллионнан артык уйгур Кытайны «яңадан укыту лагерьлары» дип атаган. Кайбер тоткыннарның мәҗбүри эшкә дучар булулары турында гаепләүләр барлыкка килде, шул исәптән Синьцзянның помидор кырларында.
Би-Би-Си күптән түгел 14 кеше белән сөйләште, алар соңгы 16 елда төбәкнең помидор җитештерүдә мәҗбүри эшне кичергәннәрен яки шаһит булуларын хәбәр иттеләр. Элеккеге тоткыннарның берсе, псевдоним белән сөйләгәндә, эшчеләр көн саен 650 килограммга кадәр квоталар үтәргә тиеш, уңышсызлар өчен җәзалар таләп ителә.
Би-Би-Си әйтте: "Бу хисапларны тикшерү кыен, ләкин алар эзлекле, һәм Синьцзяндагы изоляторларда җәзалау һәм мәҗбүри эш турында хәбәр иткән БМО 2022 докладында".
Бөтен дөньядан җибәрелгән мәгълүматны бергәләп, Би-Би-Си Синьцзян помидорларының күбесенең Европага ничек китерелүен ачыклады - поезд белән Казахстан, Азәрбайҗан һәм Грузиягә, алар Италиягә җибәрелә.
Кайбер сатучылар, мәсәлән, Теско һәм Рью, продуктларны җибәрүне туктату яки алудан баш тарттылар, калганнары, шул исәптән Витроз, Моррисон һәм Эдека, табышмаклар белән бәхәсләштеләр һәм таләпләргә каршы килгән үз сынауларын үткәрделәр. Лидл 2023 елда Германиядә кыска вакыт эчендә сатылган продуктта Кытай помидорын куллануны раслады.
Италиянең помидор эшкәртү компаниясе Антонио Петти белән тәэмин итү практикасы турында сораулар туды. Товар җибәрү язмалары күрсәткәнчә, компания Синьцзян Гуанноннан һәм аның бүлекчәләреннән 36 миллион килограммнан артык помидор пастасы алган, Синьцзян Гуаннонг Кытайда төп тәэмин итүче, ул дөнья помидорының зур өлешен җитештерә.
2021-нче елда Петти төркеменең заводларының берсенә алдау шикендә Италия хәрби полициясе рейд ясады - Италия матбугатында Кытай һәм башка чит помидорларның Италия булып китүе турында хәбәр ителде. Рейдтан соң бер ел узгач, эш судтан читтә хәл ителде.
Петти фабрикасына яшерен визит вакытында, Би-Би-Си хәбәрчесе 2023 елның августында Синьцзян Гуанноныннан помидор пастасы булган баррель күрсәтелгән видеоязмаларны төшерде. Петти Синьцзян Гуанноннан соңгы сатып алуларын кире кага, соңгы заказы 2020-нче елда.
Бу фирма "мәҗбүри эш белән шөгыльләнмәде", диде Петти вәкиле Би-Би-Сига. Ләкин, тикшерү ачыклаганча, Bazhou Red Fruit Синьцзян Гуаннон белән телефон номерын бүлешә, һәм башка дәлилләр, шул исәптән җибәрү мәгълүматларын анализлау, бу Bazhouның кабель компаниясе булуын күрсәтә.
Петти вәкиле өстәде: "Киләчәктә без Кытайдан помидор продуктлары кертмәячәкбез һәм кеше һәм эшчеләр хокукларын үтәүне тәэмин итү өчен тәэмин итүчеләр мониторингын көчәйтәчәкбез".
АКШ Синьцзянның барлык экспортын тыю өчен катгый законнар кабул итте, ә Европа һәм Бөекбритания йомшак караш белән эш иттеләр, компанияләргә мәҗбүри хезмәтнең тәэмин итү чылбырында кулланылмавын тәэмин итү өчен.
Тикшеренүләр эзләнү системасының мөһимлеген һәм глобаль тәэмин итү чылбырында ачыклыкны саклау проблемаларын ассызыклый. Европа Берлеге тәэмин итү чылбырында мәҗбүри хезмәт турында катгый регламентлар кертү белән, Бөек Британиянең үз-үзен көйләүгә таянуы арту белән тикшерелергә мөмкин.
Пост вакыты: 05-5 ноябрь